ΠΟΙΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΟΜΑΔΑ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

 Γράφει η ιατρός Ζωή Νίτσα*

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους στις γυναίκες. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον μία στις 10 γυναίκες θα εμφανίσει καρκίνο του μαστού στη ζωή της. Επίσης, έχει καταγραφεί παγκοσμίως ετήσια αύξηση  των νεοεμφανιζόμενων περιστατικών καρκίνου του μαστού  σε ποσοστό 0.5%. Ο καρκίνος του μαστού είναι η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τον καρκίνο του πνεύμονα στις γυναίκες. Είναι γεγονός ότι μία στις 39 γυναίκες, ποσοστό 2,6%, θα χάσει την ζωή της από τον καρκίνο του μαστού.

Κρίνεται λοιπόν ότι η επαρκής ενημέρωση, σε θέματα που αφορούν τον καρκίνο του μαστού είναι  απαραίτητη. Στον παρακάτω σύνδεσμο παρατίθενται  οδηγίες πρόληψης ενάντια στον καρκίνο του μαστού ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και την ομάδα υψηλού ή χαμηλού κινδύνου  που ανήκει το άτομο.  

https://kozanimedia.gr/archives/525628#.YCasv6QzbIU 

Αυτό που καθορίζει την ομάδα στην οποία ανήκει το άτομο (υψηλού ή χαμηλού κινδύνου) είναι η ύπαρξη ή όχι παραγόντων κινδύνου. Αυτοί χωρίζονται σε μεταβλητούς, ( το άτομο  μπορεί να τους αποφύγει) και σε αμετάβλητους (δεν αποφεύγονται και είναι  μη αναστρέψιμοι)

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους μεταβλητούς παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού, πατήστε στον κάτωθεν σύνδεσμο. 

https://kozanimedia.gr/archives/536642#.YCawaKQzbIU 

 

Παρακάτω παρατίθενται οι αμετάβλητοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο για εμφάνιση καρκίνου του μαστού στις γυναίκες. 

•        Ηλικία. Με την πάροδο του χρόνου, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του μαστού αυξάνεται. Οι γυναίκες άνω των 55 ετών αποτελούν την πρώτη ηλικιακή ομάδα που προσβάλλει πιο συχνά ο καρκίνος. 

•        Πυκνός μαζικός (μαστικός) αδένας. Οι γυναίκες με πυκνότερο μαστό σε σχέση με τον μέσο όρο, έχουν 1,5 με 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού. Επιπλέον, εξαιτίας του πυκνού μαζικού αδένα κατά τον μαστογραφικό έλεγχο στις γυναίκες αυτές , η πιθανότητα να διαφύγουν ύποπτα σημεία είναι αυξημένη. Για να μειωθεί αυτή η πιθανότητα, το υπερηχογράφημα μαστών θα συμπληρώσει τον έλεγχο. 

•        Μεταλλάξεις σε γονίδια. Με τον όρο αυτό αναφερόμαστε σε γνωστά γονίδια που όμως έχουν μεταλλαχθεί. Τα μεταλλαγμένα γονίδια κληρονομούνται από τον έναν ή και τους δύο γονείς. Σύμφωνα με το  American Cancer Society, το 5-10% των περιπτώσεων του καρκίνου του μαστού, προέρχονται από γονιδιακές μεταλλάξεις σε συγκεκριμένα γονίδια. Κάποια από τα γονίδια αυτά είναι το BRCA1 και το BRCA2. Καθώς επίσης, με μικρότερο βαθμό συσχέτισης συγκριτικά με τα BRCA γονίδια, τα γονίδια ΑΤΜ, ΤP53,CHEK2, PTEN, CDH1, STK11, PALB2 αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Τέλος, υπάρχουν και άλλα γονίδια που οι μεταλλάξεις τους αυξάνουν τον κίνδυνο, βέβαια σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με τα προηγούμενα.

Η εξέταση, για να ελεγχθεί ένα άτομο για γονιδιακές μεταλλάξεις, λέγεται γονιδιακός έλεγχος. 

•        Ατομικό ιστορικό με καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες που έχουν αναπτύξει καρκίνο του μαστού, έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν έναν δεύτερο καρκίνο στον άλλον μαστό, ή στον ίδιο μαστό σε διαφορετικό τμήμα. 

•        Ατομικό ιστορικό με ακτινοθεραπεία στην περιοχή κοντά στο στήθος (πχ στο θώρακα, στον τράχηλο, το πρόσωπο) σε ηλικία μικρότερη των 40 ετών. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν γυναίκες που στο παρελθόν, υπεβλήθησαν σε ακτινοθεραπεία στην περιοχή πχ για λόγους όπως  λέμφωμα (Hodgkin ή μη-Hodgkin) ή άλλους τύπους καρκίνου. Όσο μικρότερη είναι η ηλικία της γυναίκας κατά την οποία γίνεται η ακτινοθεραπεία, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος για εμφάνιση καρκίνου του μαστού. 

•        Ατομικό ιστορικό καλοήθων  οντοτήτων του μαστού. Δεν αυξάνουν όλες οι καλοήθειες του μαστού τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου . 

Αυτές  που αυξάνουν ελαφρώς  τον κίνδυνο είναι:

• Πολλαπλά θηλώματα μαστού
• Ακτινωτή ουλή του μαστού
• Ινο-αδένωμα μαστού
• Σκληρυντική αδένωση του μαστού
• Συνήθης υπερλασία των πόρων χωρίς ατυπία. 

Οντότητες που  αυξάνουν κατά 4 με 5 φορές τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού είναι η άτυπη υπερπλασία των πόρων (ADH) και η άτυπη λοβιακή υπερπλασία (ALH). 

Το λοβιακό in situ καρκίνωμα, παρόλο που ονομάζεται καρκίνωμα, αποτελεί καλοήθεια, αυξάνει όμως τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού κατά 7 με 12 φορές. 

•        Οικογενειακό ιστορικό με καρκίνο μαστού. Εάν ένα άτομο έχει   συγγενικό πρόσωπο πρώτου βαθμού (μητέρα, αδελφή, κόρη) με ιστορικό καρκίνου του μαστού, τότε ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου  διπλασιάζεται. Εάν το άτομο έχει δύο συγγενικά πρόσωπα πρώτου βαθμού με ιστορικό καρκίνου του μαστού, τότε ο κίνδυνος ανάπτυξης της νόσου αυξάνεται κατά τρεις φορές (τριπλασιάζεται). Τα άτομα που έχουν  πατέρα ή αδερφό με ιστορικό καρκίνου του μαστού, έχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του μαστού. 

Το 15% των γυναικών με καρκίνο του μαστού ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, έχουν δηλαδή θετικό οικογενειακό ιστορικό για καρκίνο του μαστού.

•        Έναρξη εμμηνορρυσιακού κύκλου πριν την ηλικία των 12ετων.    Η έναρξη του εμμηνορρυσιακού κύκλου  πριν από την ηλικία των 12 ετών σημαίνει μεγαλύτερο αριθμό εμμηνορρυσιακών κύκλων στη ζωή άρα μεγαλύτερη έκθεση σε ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Η έκθεση αυτή  αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

•        Εμμηνόπαυση μετά την ηλικία των 55 ετών.  Η εμμηνόπαυση μετά την ηλικία των 55 ετών σημαίνει μεγαλύτερο αριθμό εμμηνορρυσιακών κύκλων στη ζωή της γυναίκας , συγκριτικά με εμμηνόπαυση πριν την ηλικία των 55. Μεγαλύτερος αριθμός εμμηνορρυσιακών κύκλων όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω σημαίνει  μεγαλύτερη έκθεση σε ορμόνες, όπως οιστρογόνα και προγεστερόνη, η οποία  αυξάνει τον κίνδυνο για εμφάνιση καρκίνου του μαστού. 

• Το ύψος του ατόμου. Μελετητές παρατήρησαν πως οι γυναίκες που έχουν μεγάλο ύψος (δεν προσδιορίζεται αριθμητικά το όριο) έχουν  μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, συγκριτικά με   γυναίκες χαμηλότερου ύψους.  Τα αίτια σε ότι αφορά στο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού λόγω της διαφοράς του ύψους των γυναικών δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.

Τα άτομα που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου, δεν είναι  βέβαιο ότι θα αναπτύξουν καρκίνο του μαστού. Έχουν όμως αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο και για αυτό το λόγο, η εξατομικευμένη πρόληψη είναι αναγκαία.  

 

ΠΗΓΕΣ

American Cancer Society

Breast Cancer Organization

 

*Ζωή Νίτσα, Ειδικευόμενη Ιατρός Γενικής Χειρουργικής στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο»

Βασικές Σπουδές: Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης , Medicine in University of Antwerp 

Master of Clinical and Surgical Anatomy 

Master of Pelvic Surgery

 

ΠΟΣΟ ΩΦΕΛΙΜΗ ΕΙΝΑΙ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ;

Γράφει η ιατρός Ζωή Νίτσα*

Η άθληση αποτελεί μία από τις πιο ευεργετικές για την υγεία συνήθειες που μπορεί να υιοθετήσει μία γυναίκα σε οποιαδήποτε ηλικία κι αν βρίσκεται. Στην παιδική και εφηβική ηλικία, για παράδειγμα, η γυμναστική συμβάλει στην διάπλαση του σώματος, εξυπηρετεί την ψυχαγωγία, συμβάλλει στη καλύτερη επίδοση στο σχολείο, αφού βελτιώνει εγκεφαλικές λειτουργίες, όπως είναι η μνήμη και η συγκέντρωση. Μακροπρόθεσμα, μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης οστεοπόρωσης, καρκίνου του μαστού κλπ. Στην ενήλικη γυναίκα η συστηματική άθληση εκτός των άλλων, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο για εμφάνιση παθήσεων, όπως είναι οι καρδιακές και εγκεφαλικές νόσοι.

Φωτογραφία από την προσωπική συλλογή της Δήμητρας Φασούλα

 

Παρακάτω παρατίθενται οι πιο σημαντικές ευεργετικές ιδιότητες της γυμναστικής στην υγεία της γυναίκας.

Η συστηματική άθληση: 

ü Μειώνει την αρτηριακή πίεση και την χοληστερόλη στο αίμα. Συμβάλλει δηλαδή στην πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πιο συχνή αιτία θανάτου στις γυναίκες, σύμφωνα με στατιστικές μελέτες που έγιναν στις Η.Π.Α.

 

ü Σε συνδυασμό με την κατάλληλη διατροφή, συμβάλλει στην μείωση του σωματικού βάρους και στη διατήρησή του σε υγιή πλαίσια. Το υγιές σωματικό βάρος αποτελεί ασπίδα έναντι του καρκίνου του μαστού, του παχέος εντέρου και άλλων μορφών καρκίνου. Ένα υγιές σωματικό βάρος μπορεί, επίσης, να προσδώσει στη γυναίκα αυτοπεποίθηση και να επιδράσει θετικά στη ψυχολογία της. 

 

ü Συμβάλλει στην ποιότητα του ύπνου, βελτιώνοντας τα συμπτώματα της αϋπνίας και της υπνικής άπνοιας. Η διατήρηση ενός σταθερού, ήσυχου και βαθύ ύπνου αποτελεί σημαντικό μέσο προάσπισης της συνολικής υγείας.

 

ü Μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου ΙΙ.

 

ü Αυξάνει συνολικά το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής.

Φωτογραφία από την προσωπική συλλογή της Δήμητρας Φασούλα

 

Όσον αφορά στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, οι ευεργετικές επιδράσεις της συστηματικής άθλησης είναι εξίσου πολύ σημαντικές για την υγεία της.

Φωτογραφία από το διαδίκτυο

 Συγκεκριμένα η γυμναστική στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας:

ü Μειώνει σημαντικά τον πόνο που προκαλείται από την αρθρίτιδα.

 

ü Δυναμώνει τα οστά, συμβάλλει δηλαδή στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, προλαμβάνοντας σε σημαντικό βαθμό την απώλεια οστικής μάζας. Με αυτό τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης οστικών καταγμάτων.

 

ü Μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, νόσου Alzheimer  και άλλων παρόμοιων νευρολογικών παθήσεων.

 

ü Προσδίδει το σημαντικό πλεονέκτημα  της ανεξαρτησίας, ώστε να μπορεί να επιτελεί μόνη της τις καθημερινές βασικές δραστηριότητες αυτοεξυπηρέτησης, όπως είναι το ντύσιμο, η καθαριότητά της, η προετοιμασία του φαγητού κλπ.

 

Σύμφωνα με Physical Activity Guidelines, το ελάχιστο εβδομαδιαίο όριο άθλησης για την προαγωγή της γυναικείας υγείας είναι:

·        Τα 150 λεπτά μέσης έντασης, αερόβιας φυσικής δραστηριότητας. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον 30 λεπτά καθημερινής γυμναστικής για 5 ημέρες την εβδομάδα. Ένα παράδειγμα μέσης έντασης αερόβιας γυμναστικής είναι, για παράδειγμα, το γρήγορο περπάτημα.

 

Ή  εναλλακτικά, 

 

·        Τα 75 λεπτά μεγάλης έντασης αεροβικής γυμναστικής, είναι μία άλλη επιλογή. Το άτομο για παράδειγμα μπορεί να επιλέξει 40λεπτο τρέξιμο για δύο φορές την εβδομάδα.

 

Ή επίσης,

 

·        Συνδυασμό των ανωτέρω, με πρόγραμμα που περιλαμβάνει μέσης και μεγάλης έντασης αερόβιας άθλησης.

 

Και σε συνδυασμό με ένα από τα παραπάνω, να επιτελούνται:

 

·        Ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης για δύο ή περισσότερες ημέρες ανά εβδομάδα. Παράδειγμα αποτελούν οι ασκήσεις με αντίσταση όπως με όργανα βάρη ή χρησιμοποιώντας το βάρος του σώματος, yoga κλπ.

Υπάρχουν επιπλέον τρόποι εκγύμνασης, εκτός από τους άνωθεν αναφερόμενους. Για αερόβια γυμναστική μπορεί η γυναίκα να επιλέξει την ποδηλασία, τον χορό, το κολύμπι, το τένις κλπ, ανάλογα με το είδος εκγύμνασης που την διασκεδάζει περισσότερο.

Φωτογραφία από την προσωπική συλλογή της Δήμητρας Φασούλα

Για τις γυναίκες που στο παρελθόν δεν αθλούνταν, η μόνη προϋπόθεση για να ξεκινήσουν να αθλούνται, είναι η επιθυμία τους. Συστήνεται όμως σταδιακή και ομαλή αρχή, προσαρμοσμένη με τη φυσική κατάσταση της εκάστοτε γυναίκας.

Εάν επρόκειτο για γυναίκα με αυξημένο σωματικό βάρος, τότε επίσης η μόνη προϋπόθεση για να ξεκινήσει την γυμναστική είναι η επιθυμία της. Σε αντίθεση με τις γυναίκες που έχουν σημαντικά μειωμένο σωματικό βάρος λόγω διαταραχών σίτισης, ο μόνος λόγος για να ξεκινήσουν άθληση είναι η εντολή Ιατρού.

Τέλος, για όλα τα άτομα ανεξαιρέτως συστήνεται η ανά τακτά χρονικά διαστήματα, επικοινωνία με ειδικό για τον προληπτικό έλεγχο της υγείας τους.

 

 

ΠΗΓΕΣ

Physical Activity Guidelines for Americans

Office on Women’s Health

*Ζωή Νίτσα, Ειδικευόμενη Ιατρός Γενικής Χειρουργικής στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο»

Βασικές Σπουδές: Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης , Medicine in University of Antwerp 

Master of Clinical and Surgical Anatomy 

Master of Pelvic Surgery

ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ: ΕΝΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

Γράφει η ιατρός Ζωή Νίτσα*

Το 2002 γνωστοποιήθηκε στο ευρύ κοινό, η καρκινογόνος δράση της υπεριώδους ακτινοβολίας στον άνθρωπο. Συγκεκριμένα, αποδείχθηκε ότι αυξάνει ισχυρά τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος, όπως είναι το μελάνωμα, το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το πλακώδες καρκίνωμα του δέρματος, το ινοσάρκωμα του δέρματος κλπ. Επίσης, φαίνεται να σχετίζεται με το μελάνωμα του οφθαλμού και με το μη-Hodgkin λέμφωμα.

Η υπεριώδης ακτινοβολία, στην οποία εκτίθεται ο άνθρωπος προέρχεται 1) από τον ήλιο και 2) από κάποιες πηγές που δημιουργήθηκαν από τον άνθρωπο.

Η υψηλής ενέργειας υπεριώδης ακτινοβολία αποτελεί ένα είδος ιονίζουσας ακτινοβολίας. Η ιονίζουσα ακτινοβολία προκαλεί βλάβες (μεταλλάξεις) στο γενετικό υλικό (DNA) των κυττάρων και αυτό μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκίνου. Οι μεταλλάξεις αφορούν ως επί των πλείστων το γονίδιο p53. Η υπεριώδης ακτινοβολία, ακόμη και η υψηλής έντασης, δεν μπορεί να εισχωρήσει σε βαθύτερα στρώματα πέραν του δέρματος και άρα δεν προκαλεί βλάβες στους εν τω βάθει ιστούς και στα εσωτερικά όργανα.

Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι είδος ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και χωρίζεται σε 3 τύπους:

·       Υπεριώδης ακτινοβολία Α

·       Υπεριώδης ακτινοβολία Β

·       Υπεριώδης ακτινοβολία C

ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Α Ή UVA

Είναι η ακτινοβολία με την μικρότερη ενέργεια σε σχέση με τους άλλους δύο τύπους. Προκαλεί πρόωρη γήρανση των κυττάρων του δέρματος (αισθητικά αυτό σημαίνει πρόωρη εμφάνιση ρυτίδων, χαλάρωσης και άλλων σημείων γήρανσης του δέρματος). Συνολικά η συστηματική έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία Α αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.

ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Β Ή UVB

Ο τύπος αυτός έχει μεγαλύτερη ενέργεια συγκριτικά με τον τύπο Α και είναι αυτός που προκαλεί εγκαύματα έπειτα από εκτεταμένη έκθεση στον ήλιο. Μπορεί να προκαλέσει επίσης μεταλλάξεις στο γενετικό υλικό των κυττάρων του δέρματος και αυτό να οδηγήσει σε εμφάνιση καρκίνου του δέρματος.

YΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ C Ή UVC

Έχει την μεγαλύτερη ενέργεια σε σχέση με τους προηγούμενους δύο τύπους και είναι με αυτόν τον τρόπο η πιο επικίνδυνη. Η υπεριώδης ακτινοβολία C που προέρχεται από τον ήλιο απορροφάται στα υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας και συγκεκριμένα στην οζονόσφαιρα, επομένως εξαιτίας του όζοντος δεν καταφέρνει να φθάσει στο έδαφος. Υπάρχουν όμως ανθρώπινες πηγές απ’ όπου εκπέμπεται η υπεριώδης ακτινοβολία C (θα αναλυθούν παρακάτω). Η υπεριώδης ακτινοβολία C προκαλεί καρκινογένεση στο άνθρωπο.

Ήλιος: Αποτελεί την κύρια πηγή εκπομπής υπεριώδους ακτινοβολίας στο ανθρώπινο περιβάλλον. Περίπου το 95% της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου που διαπερνά τα στρώματα της ατμόσφαιρας και φθάνει στο έδαφος είναι τύπου Α, ενώ το 5% είναι τύπου Β. Αξίζει να σημειωθεί πως το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και το πλακώδες καρκίνωμα του δέρματος, τα οποία αποτελούν και τις πιο συχνές κακοήθειες του δέρματος, ανευρίσκονται πιο συχνά σε εκτεθειμένες στον ήλιο περιοχές του δέρματος.

Η ένταση με την οποία η υπεριώδης ακτινοβολία φθάνει στο έδαφος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως:

·       Η χρονική περίοδο της ημέρας: Μεταξύ 10π.μ. και 4μ.μ. η υπεριώδης ακτινοβολία είναι πιο ισχυρή άρα και πιο επικίνδυνη.

·       Το υψόμετρο: Περισσότερη υπεριώδης ακτινοβολία φθάνει σε περιοχές με μεγαλύτερο υψόμετρο.

·       Τα σύννεφα: Τα σύννεφα σε ειδικές περιπτώσεις μπορούν να αποτελέσουν «φίλτρο» έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας, εμποδίζοντας ένα μεγάλο μέρος της να καταφθάσει στο έδαφος (μαύρα σύννεφα που βρίσκονται χαμηλά). Σε διαφορετικές περιπτώσεις, το μεγαλύτερο μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας διαπερνά τα σύννεφα και φθάνει στο έδαφος. Υπάρχουν ακόμη και οι περιπτώσεις όπου τα σύννεφα μπορούν να αυξήσουν την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας (σύννεφα φωτεινά).

·       Η αντανάκλαση από διάφορες επιφάνειες: Εκτός από την απευθείας ανάκλαση, η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να  φθάσει στον άνθρωπο και μέσω της αντανάκλασής της από διάφορες επιφάνειες όπως είναι η επιφάνεια του νερού, της άμμου, του χιονιού, του γρασιδιού, του πεζοδρομίου κλπ πολλαπλασιάζοντας με αυτό τον τρόπο την έκθεση.

·       Η Οζονόσφαιρα: Το όζον απορροφά σε πολύ μεγάλο βαθμό την υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Λιγότερα επίπεδα όζοντος στην οζονόσφαιρα (πχ «τρύπα του όζοντος») σημαίνει και  μικρότερη απορρόφηση της ακτινοβολίας αυτής, με συνέπεια να αυξάνεται σημαντικά η ποσότητα της βλαβερούς υπεριώδους ακτινοβολίας που φθάνει στο έδαφος.

·       Η εποχή του χρόνου: Κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού η υπεριώδης ακτινοβολία έχει ισχυρότερη δράση (δεν ισχύει το ίδιο για τις περιοχές κατά μήκος του Ισημερινού, όπου στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν εποχές).

·       Οι περιοχές κατά μήκος του Ισημερινού: Κατά μήκος του Ισημερινού, οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν κάθετα (ο Ήλιος περνάει ακριβώς από πάνω δύο φορές τον χρόνο). Για το λόγο αυτό οι επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι αυξημένες καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου .

Ανθρώπινες πηγές: Τέτοιες πηγές είναι:

·       Τα κρεβάτια μαυρίσματος ή αλλιώς κρεβάτια τεχνητού μαυρίσματος (σολάριουμ). Όσον αφορά στα άτομα που κάνουν χρήση τέτοιων κρεβατιών, έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Όσον αφορά στην εμφάνιση μελανώματος ο κίνδυνος αυξάνει περισσότερο εάν η χρήση (σολάριουμ) ξεκίνησε πριν την ηλικία των 30-35, και πριν την ηλικία των 25, όσον αφορά στην εμφάνιση βασικοκυτταρικού και πλακώδους καρκίνου του δέρματος.

·       Μηχανήματα φωτοθεραπείας, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των δερματικών βλαβών της ψωρίασης.

·       Λάμπες ατμού υδραργύρου που χρησιμοποιούνται για τον φωτισμό μεγάλων περιοχών και δομών, όπως γήπεδα. Αυτές οι λάμπες είναι διπλές, εκ των οποίων η οπίσθια εκπέμπει φως και υπεριώδη ακτινοβολία την οποία η πρόσθια φιλτράρει και απορροφά. Για το λόγο αυτό οι λάμπες αυτές φτιάχνονται έτσι ώστε όταν η πρόσθια λάμπα-φίλτρο σπάσει, να σπάσει και η οπίσθια. Λάμπες που επίσης εκπέμπουν υπεριώδη ακτινοβολία είναι οι λαμπτήρες πυράκτωσης, οι λαμπτήρες εκκένωσης αερίου, οι λαμπτήρες φθορισμού που προορίζονται για οικιακή χρήση.

·       Συγκεκριμένοι προβολείς αυτοκινήτων.

·       Λάμπες αποστείρωσης χώρου που χρησιμοποιούν υπεριώδη ακτινοβολία C (UVC) και λάμπες αποστείρωσης μικρών εργαλείων όπως εργαλεία για χρήση από αισθητικούς.

·       Συγκολλητικά που χρησιμοποιούν υπεριώδη ακτινοβολία.

Παρακάτω παρατίθενται συνήθειες και καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος και σχετίζονται με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία:

1. Παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών σε συνδυασμό με την μη λήψη μέτρων (αντηλιακά προϊόντα, ρούχα, καπέλα, γυαλιά κλπ).

2. Άτομα που ζουν σε ηλιόλουστες και πιο ζεστές περιοχές τείνουν να έχουν μεγαλύτερη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.

3. Άτομα με ιστορικό εγκαύματος από την έκθεση στον ήλιο έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Όσα περισσότερα εγκαύματα έχει κάποιος τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος.

4. Άτομα με κηλίδες, ακτινικές κερατώσεις, ηλιακές ελαστώσεις φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.

5. Άτομα που ζουν σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο ή συνηθίζουν να κάνουν διακοπές σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο.

6. Άτομα που ζουν σε περιοχές με τροπικό ή υποτροπικό κλίμα ή συνηθίζουν να κάνουν διακοπές σε τέτοιες περιοχές.

7. Άτομα που συνηθίζουν να εργάζονται σε κλειστούς χώρους τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας και τα σαββατοκύριακα να εκτίθενται σε μεγάλο βαθμό-απότομα στην υπεριώδη ακτινοβολία.

8. Άτομα που ξοδεύουν πολύ χρόνο σε δραστηριότητες εξωτερικού χώρου.

 

Πέραν της καρκινικής δράσης, η υπεριώδης ακτινοβολία επιδρά συνολικά δυσμενώς στον ανθρώπινο οργανισμό. Συγκεκριμένα, με την έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία, απελευθερώνονται στον οργανισμό κάποιες ουσίες οι οποίες καταστέλλουν κύτταρα του αμυντικού μηχανισμού του ανθρώπου (π.χ. Τ-λεμφοκύτταρα), με αυτό τον τρόπο αποδυναμώνεται το ανοσοποιητικό σύστημα έναντι των λοιμώξεων (για παράδειγμα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του έρπητα). Επίσης, με αυτό τον τρόπο μειώνεται και η αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία προσβάλει τον οφθαλμό, προκαλώντας καταρράκτη, πτερύγιο ή βλάβες στον κερατοειδή όπως φλεγμονή και εγκαύματα.

ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΒΙTAΜΙNH D

Το δέρμα όταν εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου παράγει βιταμίνη D με φυσικό τρόπο. Είναι γεγονός, ότι η βιταμίνη D προσδίδει πολλά οφέλη στην υγεία του ανθρώπου, ένα από αυτά είναι ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης κάποιων τύπων καρκίνου όπως είναι του παχέος εντέρου και του ορθού. Για την εξασφάλιση όμως επαρκών επιπέδων βιταμίνης D στον οργανισμό του ανθρώπου, προτείνεται η λήψη της βιταμίνης αυτής μέσω της τροφής και των φαρμακευτικών συμπληρωμάτων, και όχι η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Η χρήση φαρμακευτικών συμπληρωμάτων βιταμίνης D, σε αντίθεση με την υπεριώδη ακτινοβολία, δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και είναι αποτελεσματικότερη μέθοδος αύξησης των επιπέδων της βιταμίνης D στο αίμα.

 

ΠΗΓΕΣ

National Toxicology Program

American Cancer Society

International Agency for Research on Cancer

 

*Ζωή Νίτσα, Ειδικευόμενη Ιατρός Γενικής Χειρουργικής στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο»

Βασικές Σπουδές: Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης , Medicine in University of Antwerp 

Master of Clinical and Surgical Anatomy 

Master of Pelvic Surgery

 

ΤΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ;

 Γράφει η ιατρός Ζωή Νίτσα*

Ο καρκίνος του μαστού  αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους που προσβάλλουν τις γυναίκες. Για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να τηρούνται οι οδηγίες πρόληψης. Στο παρακάτω σύνδεσμο θα βρείτε ποιες είναι οι οδηγίες πρόληψης ενάντια στον καρκίνο του μαστού ανά ομάδα. https://kozanimedia.gr/archives/525628#.X7pkZnQzbIU 

Τηρώντας πιστά όλες τις οδηγίες πρόληψης και γνωρίζοντας τα συμπτώματα που προκαλεί ο καρκίνος του μαστού εξασφαλίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό η έγκαιρη διάγνωση. Η έγκαιρη διάγνωση μειώνει σημαντικά τη θνησιμότητα και αυξάνει την ποιότητα ζωής των ατόμων. 

Στις περιπτώσεις που κάποιο άτομο αισθανθεί ή εντοπίσει ένα ή περισσότερα συμπτώματα και σημεία από τα παρακάτω, συστήνεται ισχυρά η άμεση επικοινωνία με τον ειδικό για περαιτέρω διερεύνηση, ασχέτως έαν προηγήθηκε πρόσφατος προληπτικός έλεγχος.  

 Σύμφωνα με το American Cancer Society και το National Comprehensive Cancer Network τα συμπτώματα που μπορεί να προμηνύουν την ύπαρξη κακοήθειας είναι:

• Παρουσία ψηλαφητού όγκου στην περιοχή του μαστού, που προηγουμένως το άτομο δεν το ψηλάφιζε και άρα είναι νεοεμφανιζόμενο. Αυτό το σύμπτωμα αποτελεί και το πιο συχνό σύμπτωμα του καρκίνου του μαστού. Οι κακοήθεις όγκοι του μαστού, συνήθως είναι πολύ σκληροί στην υφή τους και έχουν ακανόνιστο σχήμα. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που εμφανίζονται μαλακοί, με ομαλό περίγραμμα. Ο τρόπος να διαπιστώσει το άτομο ένα νεοεμφανιζόμενο όγκο, είναι η τακτική αυτοεξέταση. (Πέραν των οδηγιών πρόληψης ανά ομάδα)

• Άλγος (πόνος) στην περιοχή του μαστού (μαστωδυνία) ή/και άλγος στη θηλή του μαστού.  Το άτομο σε αυτή την περίπτωση νιώθει πόνο, που δεν συνήθιζε να νιώθει στο παρελθόν (πχ όπως  συμβαίνει φυσιολογικά σε ορισμένες περιπτώσεις πριν από την έναρξη του κύκλου της περιόδου). Ο πόνος αυτός μπορεί να αφορά όλο το μαστό ή και μέρος αυτού, όπως είναι η θηλή.

• Οίδημα του μαστού (δηλαδή πρήξιμο) ή τμήματος αυτού.  Το οίδημα μπορεί να παρουσιαστεί και ως οζώδη ή πεπαχυμένη εμφάνιση του δέρματος στην περιοχή του μαστού. Ο τρόπος να διαπιστώσει το άτομο το σύμπτωμα αυτό είναι η επισκόπηση, βλέποντας/παρατηρώντας δηλαδή τους μαστούς μέσα από έναν  καθρέπτη και η αυτοεξέταση. 

• Όψη του δέρματος του μαστού σαν την όψη της φλούδας του πορτοκαλιού.  Η επισκόπηση π.χ. μέσα από έναν καθρέπτη είναι ο τρόπος που το άτομο μπορεί να διαπιστώσει το συγκεκριμένο σύμπτωμα.

•  Εσολκή της θηλής ή/και του δέρματος του μαστού.  Στις περιπτώσεις αυτές, κατά την επισκόπηση της περιοχής παρατηρείται παραμόρφωση προς τα έσω της θηλής ή/και του δέρματος εξαιτίας του «τραβήγματος» από τον όγκο.

• Αλλαγή στο δέρμα της περιοχής όπως ερυθρότητα (δηλαδή κοκκινίλα), ξηρότητα, ξεφλούδισμα μέχρι και εξέλκωση. Κατά την επισκόπηση της περιοχής, όλες οι πιθανές αλλαγές στο δέρμα μπορούν να διαπιστωθούν. 

• Εκροή υγρού από την θηλή. Το υγρό, στις περιπτώσεις αυτές, εκρέει αυτόματα από τη θηλή και αφήνει λεκέ στο εσώρουχο. Αυτός είναι και ο τρόπος που το άτομο μπορεί να διαπιστώσει το σύμπτωμα αυτό και όχι με την εκούσια πίεση του μαστού (για τον πιθανό έλεγχο εκροής υγρού), το οποίο και δεν συνίσταται. Το υγρό μπορεί να κυμαίνεται από διαυγές ορώδες έως και αιματηρό. 

• Διογκωμένοι λεμφαδένες στην περιοχή της μασχαλιαίας χώρας καθώς επίσης και της τραχηλικής χώρας (περιοχή του λαιμού). Μπορεί να συνυπάρχει ή όχι ψηλαφητός όγκος στο μαστό. Στις περιπτώσεις που δεν ψηλαφάτε όγκος, συμβαίνει επειδή ο καρκίνος του μαστού  έχει ήδη διασπείρει νόσο στους λεμφαδένες, χωρίς ο ίδιος να είναι ακόμη ψηλαφητός λόγω θέσης και διαστάσεων. Ο τρόπος με τον οποίο το άτομο μπορεί να διαπιστώσει αυτό το σύμπτωμα είναι η τακτική αυτοεξέταση.

 

Επιγραμματικός πίνακας παρουσίασης των συμπτωμάτων του καρκίνου του μαστού

Νέο-εμφανιζόμενος όγκος στην περιοχή του μαστού κατά την αυτοεξέταση

Μαστωδυνία, πόνος δηλαδή στη περιοχή του μαστού ή/και πόνος στη θηλή

Οίδημα του μαστού ή τμήματος αυτού

Εσολκή της θηλής ή του δέρματος του μαστού

Ερυθρότητα, ξηρότητα ή ξεφλούδισμα της θηλής ή του δέρματος του μαστού ακόμα και εξέλκωση

Αυτόματη εκροή υγρού από τη θηλή (διαπιστώνεται στο εσώρουχο)

Διογκωμένοι λεμφαδένες στην περιοχή της μασχάλης ή/και του τραχήλου

Όλα τα άνωθεν αναφερόμενα συμπτώματα, δεν αποτελούν αποκλειστικά συμπτώματα του καρκίνου του μαστού, υπάρχουν πολλές καλοήθεις οντότητες που εκδηλώνονται κατά τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί, πως ο καρκίνος του μαστού, στα αρχικά στάδια κυρίως, μπορεί να μην παρουσιάζει καμία συμπτωματολογία, να είναι δηλαδή ασυμπτωματικός. Η μη ύπαρξη συμπτωμάτων δεν θα πρέπει να αποτρέπει το άτομο από τον προγραμματισμένο προληπτικό έλεγχο. 

 

*Ζωή Νίτσα, Ειδικευόμενη Ιατρός Γενικής Χειρουργικής στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο»

Βασικές Σπουδές: Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης , Medicine in University of Antwerp 

Master of Clinical and Surgical Anatomy 

Master of Pelvic Surgery